29.06.2026 : सेवा, समर्पण, राष्ट्रभक्ती आणि तपश्चर्या हीच संघाची खरी ओळख : राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा
सेवा, समर्पण, राष्ट्रभक्ती आणि तपश्चर्या हीच संघाची खरी ओळख : राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा
आद्य सरसंघचालक डॉ केशव बळीराम हेडगेवार यांच्या जीवन कार्यावर आधारित ‘युगप्रवर्तक डॉ हेडगेवार’ या भव्य नाट्याच्या ५१ व्या प्रयोगाचा उदघाटन सोहळा राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांच्या उपस्थितीत सोमवारी (दि. २९) रवींद्र नाट्य मंदिर, प्रभादेवी येथे संपन्न झाला. नागपूर येथील नादब्रह्म फाउंडेशनतर्फे या नाट्याचे सादरीकरण करण्यात येत आहे.
गेल्या शंभर वर्षांत डॉ. हेडगेवार यांनी नागपूर येथे रोवलेले राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे बीज एका विशाल वटवृक्षात रूपांतरित झाले असून त्याच्या शाखा भारताच्याच नव्हे तर जगातील अनेक देशांमध्ये विस्तारल्या आहेत. सेवा, समर्पण, राष्ट्रभक्ती आणि तपश्चर्या हीच संघाची खरी ओळख आहे, असे उद्गार राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी यावेळी काढले.
डॉ. हेडगेवार यांच्या नेतृत्वाखाली संघाने स्थापनेनंतरच्या पहिल्या पंधरा वर्षांत भक्कम वैचारिक आणि संघटनात्मक पाया घातला. त्यानंतर गोळवलकर गुरुजी यांनी या कार्याचा देशव्यापी विस्तार केला. पुढे बाळासाहेब देवरस, रज्जू भैय्या, के. सी. सुदर्शन, डॉ मोहन भागवत या सरसंघचालकांनी संघविचार जनमानसापर्यंत पोहोचविला, असे राज्यपालांनी नमूद केले.
संघामध्ये जात, पंथ किंवा सामाजिक भेदभावाला स्थान नाही. संघटनेची खरी ताकद स्वयंसेवकांच्या निस्वार्थ समर्पणात आहे, असे राज्यपालांनी नमूद केले.
आगामी काळात ग्रामीण भाग, वनवासी क्षेत्रे तसेच जनजातीय आणि विशेषतः अतिमागास जनजातीय समाजापर्यंत शिक्षण, आरोग्य, कौशल्य विकास आणि आत्मनिर्भरतेचे कार्यक्रम अधिक प्रभावीपणे पोहोचवावे लागेल, असे राज्यपालांनी सांगितले.
उदघाटन सोहळ्याला राज्याचे कौशल्य विकास मंत्री मंगलप्रभात लोढा, आमदार अमित साटम, नादब्रह्म फाउंडेशनचे अध्यक्ष पद्माकर धानोरकर, रास्व संघाचे मुंबई महानगर सहसंघचालक डॉ विष्णू वझे, हावरे बिल्डर्सचे डॉ सुरेश हावरे, राज्यपालांचे सचिव डॉ प्रशांत नारनवरे, समन्वयक सुमेध चव्हाण व गौरव फुखर आदी उपस्थित होते.
सेवा, समर्पण, राष्ट्रभक्ति और तपस्या ही राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ की वास्तविक पहचान : राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा
मुंबई, 29 जून : राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ के संस्थापक एवं आद्य सरसंघचालक डॉ. केशव बलिराम हेडगेवार के जीवन एवं कार्य पर आधारित भव्य नाटक ‘युगप्रवर्तक डॉ. हेडगेवार’ के 51वें मंचन का उद्घाटन समारोह सोमवार (29 जून) को प्रभादेवी स्थित रवींद्र नाट्य मंदिर में महाराष्ट्र के राज्यपाल श्री जिष्णु देव वर्मा की उपस्थिति में संपन्न हुआ। इस नाटक का प्रस्तुतीकरण नागपुर की नादब्रह्म फाउंडेशन द्वारा किया जा रहा है।
इस अवसर पर राज्यपाल ने कहा कि पिछले सौ वर्षों में डॉ. हेडगेवार द्वारा नागपुर में बोया गया राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ का छोटा-सा बीज आज एक विशाल वटवृक्ष का रूप ले चुका है, जिसकी शाखाएँ केवल भारत ही नहीं, बल्कि विश्व के अनेक देशों तक फैल चुकी हैं। सेवा, समर्पण, राष्ट्रभक्ति और तपस्या ही संघ की वास्तविक पहचान है।
राज्यपाल ने कहा कि डॉ. हेडगेवार के नेतृत्व में संघ ने स्थापना के बाद के पहले पंद्रह वर्षों में मजबूत वैचारिक एवं संगठनात्मक आधार तैयार किया। उनके पश्चात पूजनीय श्री माधव सदाशिव गोलवलकर ‘गुरुजी’ ने इस कार्य को देशव्यापी विस्तार प्रदान किया। आगे चलकर पूजनीय श्री बालासाहेब देवरस, श्री रज्जू भैया, श्री के. सी. सुदर्शन तथा वर्तमान सरसंघचालक डॉ. मोहन भागवत ने अपने समर्पित नेतृत्व से संघ के विचारों को जन-जन तक पहुँचाया।
राज्यपाल ने कहा कि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ में जाति, पंथ अथवा किसी प्रकार के सामाजिक भेदभाव के लिए कोई स्थान नहीं है। संघ की वास्तविक शक्ति उसके स्वयंसेवकों के निस्वार्थ समर्पण, अनुशासन और राष्ट्रसेवा की भावना में निहित है।
उन्होंने कहा कि आने वाले समय में ग्रामीण क्षेत्रों, वनवासी अंचलों तथा विशेष रूप से जनजातीय एवं अत्यंत पिछड़े जनजातीय समुदायों तक शिक्षा, स्वास्थ्य, कौशल विकास और आत्मनिर्भरता से जुड़े कार्यक्रमों को और अधिक प्रभावी ढंग से पहुँचाने की आवश्यकता है। समाज के अंतिम व्यक्ति तक विकास का लाभ पहुँचाना ही सच्ची राष्ट्रसेवा है।
उद्घाटन समारोह में राज्य के कौशल विकास मंत्री श्री मंगलप्रभात लोढ़ा, विधायक श्री अमित साटम, नादब्रह्म फाउंडेशन के अध्यक्ष श्री पद्माकर धानोरकर, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ के मुंबई महानगर सहसंघचालक डॉ. विष्णु वझे, हावरे बिल्डर्स के डॉ. सुरेश हावरे, राज्यपाल के सचिव डॉ. प्रशांत नारनवरे, समन्वयक श्री सुमेध चव्हाण तथा श्री गौरव फुखर सहित अनेक गणमान्य व्यक्ति उपस्थित थे।